Tijdens de Algemene Vergadering bij de Verenigde Naties in New York is op 8 oktober de UN Global Study on Children Deprived of Liberty gepresenteerd. Uit de studie blijkt dat er jaarlijks 1,5 miljoen kinderen wereldwijd in een gesloten instelling verblijven.

Belangrijkste bevindingen

De studie onderzocht de situatie van kinderen en jongeren die worden vastgehouden in een gesloten instelling. Denk daarbij aan jeugdhulpinstellingen, (jeugd)gevangenissen, vreemdelingenbewaring, weeshuizen of aan kinderen die vastzitten als gevolg van gewapende conflicten. De schatting is dat ten minste 1,5 miljoen kinderen wereldwijd van hun vrijheid zijn beroofd. Maar deze schatting is waarschijnlijk nog aan de lage kant vanwege ongelijke gegevensverzameling en rapportage per VN-lidstaat. Enkele belangrijke bevindingen:

• Jaarlijks zitten ten minste 410.000 kinderen vast in gevangenissen. Velen worden beschuldigd van spijbelen, ongehoorzaamheid en alcoholgebruik.
• Jaarlijks zitten minstens 330.000 vluchtelingenkinderen in 77 landen vast in detentie.
• Tussen de 430.000 en 680.000 kinderen zijn door justitiële autoriteiten geplaatst in instellingen die voldoen aan de wettelijke definitie van vrijheidsbeneming. Het totaal aantal kinderen in instellingen is naar schatting 3,5 tot 5,5 miljoen.
• Het aantal kinderen dat vastzit vanwege terrorismebestrijding als gevolg van gewapende conflicten en nationale veiligheid nam sterk toe. Het gaat hierbij ook om detentie van kinderen voor activiteiten op sociale media.
• Kinderen met een handicap zijn daarnaast aanzienlijk oververtegenwoordigd in detentie. Uit de studie blijkt dat vrijheidsbeneming (bestaande) gezondheidsproblemen bij kinderen verergert. Er is een toename van angst, depressie, zelfmoordgedachten en posttraumatische stress. Psychiatrische stoornissen voor kinderen in detentie kunnen tijdens de detentie vertienvoudigen. En detentie heeft tot gevolg dat kinderen die eenmaal zijn vrijgelaten jong overlijden.

Vooruitgang plaatsing gesloten instelling

In verschillende lidstaten constateerde het rapport op een aantal punten vooruitgang. Bijvoorbeeld een vermindering van het aantal kinderen in institutionele zorg of in het strafrechtsysteem. Daarnaast geven ten minste 21 regeringen aan vluchtelingenkinderen niet (meer) in detentie te plaatsen. Sommige landen namen protocollen aan om te voorkomen dat kinderen worden vastgehouden in de context van een gewapend conflict.

UN Global Study

De Algemene Vergadering van de VN in december 2014 nam een resolutie aan. Hieruit volgde deze VN-Studie. De studie baseerde de bevindingen allereerst op 12 regionale en thematische bijeenkomsten. Daarnaast waren er vragenlijsten die om gegevens vroegen bij elke VN-lidstaat. De studie gebruikte ook uitgebreide beoordelingen van literatuur over dit onderwerp en aanvullend onderzoek door deskundigengroepen. Bovendien raadpleegde de studie 274 kinderen en jonge volwassenen. De opvattingen en perspectieven van 204 mannen en 70 vrouwen – in de leeftijd van 10 tot 24 jaar – vormen de basis voor de bevindingen.

De VN beveelt Lidstaten aan om het VN-Kinderrechtenverdrag te volgen. Dat betekent dat Lidstaten vrijheidsbeneming alleen in uitzonderlijke gevallen en als uiterste maatregel mogen toepassen.

Meer informatie

UN GLOBAL STUDY ON CHILDREN DEPRIVED OF LIBERTY