Voor kinderen en jongeren hebben de coronamaatregelen grote gevolgen. In het opstellen van maatregelen en beleid in Nederland is hier onvoldoende aandacht voor. Dit blijkt uit verschillende onderzoeken die deze week zijn gepubliceerd.
De coronamaatregelen zijn voor veel mensen vervelend of op z’n minst een uitdaging. Maar voor zeker twee groepen is bij het opstellen van maatregelen onvoldoende aandacht: kinderen en jongeren. UNICEF en de Universiteit Leiden publiceerden 28 mei een analyse waaruit blijkt dat er te weinig rekening wordt gehouden met de gevolgen van de maatregelen voor kinderen en jongeren. ‘Kinderen mogen geen onzichtbare slachtoffers worden van deze crisis, hun belangen moeten worden beschermd,’ aldus Suzanne Laszlo, directeur UNICEF Nederland.
Om tot deze conclusie te komen zijn ruim tachtig risico’s voor kinderen en jongeren voor, tijdens en na coronatijd in kaart gebracht. Deze onderwerpen komen aan bod: geweld tegen kinderen, onderwijs, mentaal welzijn, kinderen in Caribisch Nederland, jeugdzorg, jeugdstrafrecht en migratie. Een grote gemene deler hierbij: de rechten en belangen van kinderen zijn nauwelijks meegenomen in het coronabeleid.
Mentale problemen door leren op afstand
Daar waar scholen wel aandacht hebben voor leerachterstanden, is er te weinig aandacht voor het mentale welzijn van leerlingen. ‘Het is belangrijk te weten hoe kinderen de crisis ervaren en wat dat psychisch met hen doet. Alleen zo kunnen zij adequaat worden geholpen,’ zegt Laszlo. Er zijn zelfs middelbare scholen die pas na de zomervakantie weer opengaan. Dat betekent dat jongeren nog langer hun vriendenkring op afstand moeten onderhouden, iets wat sommigen heel moeilijk vinden. Bij jongeren die zich al eenzaam voelden voor de crisis, leidt dit mogelijk tot mentale problemen.
Zorgen over jeugdzorg
Ook voor de rechten en belangen van kinderen binnen de jeugdzorg en jeugdstrafrecht is onvoldoende aandacht. Toegang tot zorg is beperkt en behandelingen worden uitgesteld. Soms vindt zorg online plaats, maar in een videocall missen hulpverleners vaak signalen van de thuissituatie van kinderen. Sommige jongeren zijn lastig te bereiken en er is geen zicht op mogelijke wachtlijsten binnen de jeugdhulpverlening. Kinderen in detentie mogen geen bezoek van hun ouders ontvangen of op verlof, terwijl dit belangrijk is voor hun ontwikkeling.
Werkgroep van burgemeesters
Gemeenten spelen een belangrijke rol in het opvangen van de sociale gevolgen van de crisis. Om vanuit lokale kennis en ervaringsdeskundigheid sociale problemen te inventariseren, heeft een werkgroep van o.a. burgemeesters en de VNG een aantal richtingen gegeven voor bestuurlijk handelen. Dit dempt de effecten van de crisis op kwetsbare burgers en versterkt de maatschappelijke veerkracht in gemeenten.
De coronacrisis heeft grote sociale gevolgen voor bijvoorbeeld jongeren. In korte tijd is hun bestaanszekerheid onzeker geworden en dreigen financiële problemen. Oplopende schulden leiden mogelijk tot andere problemen zoals stress, eenzaamheid, huiselijk geweld, leerachterstanden of zelfs dakloosheid. Dat is één van de conclusies van de Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact. De Werkgroep pleit voor een breed schuldenoffensief om te voorkomen dat problemen zich opstapelen.
Ook voordelen coronabeleid
Kinderen zien opvallend vaak voordelen van het coronabeleid. Zij zien soms zelfs de voordelen van de lockdown die de afgelopen maanden de scholen gesloten hield en bij kwetsbare kinderen en jongeren zorgde voor het wegvallen van zorg. Dat concludeerde Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer na een QuickScan van de eerste 556 volledig ingevulde reacties op haar vragenlijst. Een vragenlijst die het team van de Kinderombudsman iedere twee jaar uitzet onder kinderen en jongeren in Nederland.
Covid under 19
Wat vinden kinderen?
Het coronavirus (ook wel COVID-19 genoemd) zorgt al meer dan drie maanden voor besmettingen en slachtoffers in Nederland. De overheid treft maatregelen de verspreiding van het virus tegen te gaan. Zo zijn scholen een tijd dicht geweest en vanaf nu moet iedereen ouder dan 13 jaar in het openbaar vervoer een mondkapje dragen. Het Centre for Children’s Rights (CRC) van de Queen’s University Belfast uit Ierland doet onderzoek naar de rechten van kinderen tijdens de coronacrisis. Zij willen weten hoe goed de rechten van kinderen worden nageleefd.
Centre for Children’s Rights
Het CRC is een internationale organisatie die onderzoek doet naar de rechten van kinderen. Zij kijken met name naar kinderrechten uit het VN-Kinderrechtenverdrag. Het CRC heeft vestigingen in meerdere landen, waaronder Nederland en Ierland.
Enquête Covid under 19
De CRC-vestiging in Belfast (Ierland) stelde een enquête op om te onderzoeken hoe het staat met de rechten van het kind tijdens de coronacrisis. Zij zijn benieuwd naar het perspectief van kinderen en jongeren over hoe goed de overheid haar verplichtingen nakomt. De enquête is in het Nederlands en bedoeld voor kinderen tussen de acht en zeventien jaar en duurt ongeveer twintig minuten. Invullen van de enquête kan via deze link.
