Main content

?>

Op woensdag 15 december 2021 hebben de vier onderhandelende partijen (VVD, D66, CDA en ChristenUnie) het nieuwe regeerakkoord gepresenteerd aan de Tweede Kamer. Dit akkoord vormt de basis voor het beleid van het komende kabinet. Wat betekent het regeerakkoord voor kinderen en hun rechten? Wij hebben een overzicht gemaakt voor iedereen die met en voor kinderen en kinderrechten werkt.

Non-discriminatie

In het regeerakkoord staat de ambitie voor een samenleving vrij van discriminatie en racisme. In Nederland krijgen namelijk nog te veel mensen te maken met discriminatie en racisme. Ook kinderen. Hoe gaat het kabinet dit oplossen?

In het akkoord wordt aandacht besteed aan gelijke kansen, onder andere in het onderwijs. Daarnaast zal het kabinet de positie van actoren zoals de Nationaal Coördinator tegen Racisme en Discriminatie en het College voor de Rechten van de mens versterken. Met hen zal het kabinet een meerjarig plan ter bestrijding van alle vormen van discriminatie, haat-zaaien en racisme opstellen.

De coalitiepartijen zijn tegen institutioneel racisme en etnisch profileren. Hier ligt een voorbeeldfunctie voor overheids- en uitvoeringsorganisaties. Bovendien zal het komende kabinet werken aan de veiligheid en emancipatie van de LHBTQI+ gemeenschap. Daarnaast ondersteunt het kabinet het opnemen van een verbod op discriminatie op grond van een handicap in artikel 1 van de Grondwet.

Kind- en jongerenparticipatie

Eén van de vier leidende beginselen van het VN Kinderrechtenverdrag is het recht op participatie dat kinderen hebben. Het is belangrijk dat er geluisterd wordt naar kinderen en jongeren over zaken die hen aangaan. Hoe wordt kinder- en jongerenparticipatie meegenomen in het regeerakkoord?

De participatie van kinderen en jongeren komt niet terug in het coalitieakkoord. Toch zijn er een paar noemenswaardige punten. De partijen willen de invloed van burgers op het beleid vergroten. Het kabinet zal bijvoorbeeld op lokaal niveau burgerparticipatie en burgerinitiatieven steunen. Daarnaast zal er op het gebied van klimaat mogelijk een generatietoets worden ingevoerd.

Geweld tegen kinderen

In Nederland krijgen nog te veel kinderen te maken met geweld. Volgens het VN-Kinderrechtenverdrag mogen kinderen niet slachtoffer worden van geweld of misbruik (art. 19). Als kinderen wel slachtoffer worden, moeten ze goede hulp krijgen (art. 39). Hoe worden deze artikelen geborgd in het coalitieakkoord?

Geweld tegen kinderen, zoals kindermishandeling en huiselijk geweld, raakt op meerdere vlakken aan de jeugdzorg. Slachtoffers van geweld krijgen namelijk vaak te maken met een vorm van jeugdzorg. In het regeerakkoord spreken de coalitiepartijen de verwachting uit om vanaf 2025 structureel een half miljard euro te besparen. De coalitie wil deze besparingen compenseren met extra beleidsmaatregelen. Het is onduidelijk of deze beleidsmaatregelen geweldsslachtoffers gaan helpen.

Op het gebied van Justitie en Veiligheid wil het kabinet meer aandacht besteden aan het slachtoffer. Het Wetboek van Strafvordering wordt gemoderniseerd, onder andere om de positie van het slachtoffer te borgen.

Jeugdhulp

In totaal ontvingen in 2020 meer dan 430 duizend kinderen jeugdzorg omvat jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. De jeugdzorg heeft te kampen met veel problemen, zoals lange wachttijden en financiële en personele tekorten. Om deze problemen op te lossen en al deze kinderen goed te helpen, is er verandering nodig. Wat zijn de formerende partijen van plan?

De coalitiepartijen willen duidelijk afbakenen wat onder jeugdzorg wordt verstaan. Gemeenten worden gesteund om deze zorg te leveren. Daarnaast wordt de gespecialiseerde jeugdzorg (waaronder jeugd-GGZ) centraler ingekocht. Het zal bovenregionaal worden ingekocht, in plaats van per gemeente. Bovendien moet de jeugdbeschermingsketen worden verbeterd, waarbij de rechtsbescherming van het kind en het gezin centraal komt staan.

Gemeenten krijgen meer geld voor het uitvoeren van jeugdzorg. In 2022 gaat dit om 1,3 miljard euro extra. Echter, door ‘extra beleidsmaatregelen in de jeugdzorg’ wil het kabinet vanaf 2025 structureel 0,5 miljard euro besparen, daarom loopt het extra geld voor jeugdzorg de komende jaren snel af. Welke maatregelen het kabinet wil nemen, is nog onduidelijk. Het normeren van de behandelduur en het introduceren van een eigen bijdrage in de jeugdzorg worden allebei genoemd als mogelijke maatregelen.

Het kabinet wil de jeugdzorg grondig verbeteren, omdat er veel misgaat en de kosten hoog zijn. De besparingen op de jeugdzorg zijn al opgenomen in het coalitieakkoord, maar de plannen voor verbetering worden onvolledig uitgewerkt. Momenteel wordt door middel van een hervormingsagenda gewerkt aan het verbeteren van de jeugdzorg. De coalitie loopt vooruit op deze plannen door al besparingen in te boeken. Daarbij is onduidelijk hoe de coalitie ervoor gaat zorgen dat niet de meest kwetsbare kinderen en gezinnen de dupe worden van de besparingen.

Mentaal welzijn

Ruim één op de vijf jongeren heeft voor hun twintigste verjaardag ernstige psychische klachten. De problematiek rondom mentaal welzijn is sinds de coronacrisis alleen maar verergerd. Zo heeft de coronacrisis tot meer school- of studiestress geleid. Wat zijn de plannen om het mentaal welzijn van kinderen en jongeren te verbeteren?

Het nieuwe kabinet zal het Preventieakkoord uitbreiden met mentale weerbaarheid. Voor suïcidepreventie wordt structureel 2 miljoen euro gereserveerd. Dit is aanvullend op de standaard instellingssubsidie van 5,7 miljoen euro per jaar.

Daarnaast wil de nieuwe coalitie ervoor zorgen dat de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) zich meer kan richten op complexe problematiek, daarnaast moet de instroom worden beperkt. Er wordt verwacht dat alle professionals in de GGZ tijdens de avonden, nachten en weekenden bereikbaarheidsdiensten draaien.

Met betrekking tot de plannen in het Nederlandse buitenlandbeleid, wil het kabinet
binnen de gelden voor noodhulp budget beschikbaar maken voor het aanbieden van psychosociale zorg.

Armoede onder kinderen

Volgens de meeste recente cijfers leven 221.000 kinderen in Nederland in armoede, waarvan ruim 95 duizend kinderen in langdurige armoede, vier jaar aaneen of langer. Hoe gaat het nieuwe kabinet hier verandering in aanbrengen?

Het nieuwe kabinet heeft veel werk te doen. De coalitie wil het aantal kinderen dat in armoede opgroeit de komende vier jaar halveren. Daarbij hanteren de partijen een eenduidige, realistische, relatieve definitie van armoede. Het sociaal minimum wordt elke vier jaar herijkt om te kijken of dit nog toereikend is om van te leven en goed mee te kunnen doen in de samenleving. Ten slotte komt er een minister voor Armoedebeleid.

In het kader van armoedebestrijding wordt er in kwetsbare wijken onder meer geïnvesteerd in een ‘rijke schooldag’ (zie verder onder onderwijs). Het kabinet zet verder de eerste stappen om de toeslagen af te schaffen en er komt extra inzet op financiële educatie.

Onderwijs

Onderwijs is een belangrijk recht en deel van het leven van kinderen en jongeren. De formerende partijen hebben veel aandacht aan dit onderwerp besteed in het coalitieakkoord. Wat willen zij precies?

De coalitiepartijen willen voornamelijk focussen op het versterken van de onderwijskwaliteit en kansengelijkheid.

Er wordt een ‘masterplan’ opgezet, zodat ieder kind goed leert lezen, schrijven en rekenen. De coalitie streeft naar zichtbare verbeteringen, vooral in de basisvaardigheden. Het curriculum wordt herzien. Burgerschap wordt een integraal onderdeel van het onderwijs en wordt gegeven door daartoe bevoegde docenten.

Investeringen in het onderwijs gaan zoveel mogelijk rechtstreeks naar de klas. De zeggenschap van leraren en de betrokkenheid en inspraak van ouders en leerlingen wordt versterkt. Daarnaast wordt het gespecialiseerd voortgezet onderwijs zo snel mogelijk ondergebracht bij het voortgezet onderwijs. In totaal zal er structureel 1 miljard euro per jaar worden geïnvesteerd in het versterken van de onderwijskwaliteit.

Naast onderwijskwaliteit zal het kabinet focussen op kansengelijkheid. Dit begint bij de kinderopvang. De vergoeding van de kinderopvoeding wordt verhoogd tot 95% voor werkende ouders. Voor niet-werkende ouders geldt dit echter niet. Hoe de coalitie ervoor gaat zorgen dat kinderen van niet werkende ouders een sterke start krijgen is onduidelijk. Daarnaast krijgen de laagste inkomens nu al 96% vergoed, voor hen zou dit dus een terugval betekenen.

Daarnaast komt er een nadruk te liggen op het voorkomen van leerachterstanden. In het kader van armoedebestrijding in kwetsbare wijken wordt er onder meer geïnvesteerd in een ‘rijke schooldag’, scholen krijgen hier zelf de ruimte om te bepalen wat zij nodig achten om kansenongelijkheid te verkleinen. Hoe de ‘rijke schooldag’ zich verhoudt tot de brede school is in het akkoord niet beschreven.

Bovendien zal de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs verbeterd worden, bijvoorbeeld met brede en verlengde brugklassen. Er komt ook ruimte voor een maatwerkdiploma. Daarnaast zal de maatschappelijke diensttijd voortgezet en uitgebouwd worden.

De coalitiepartijen streven naar inclusief onderwijs, waarbij kinderen met en zonder een beperking of ziekte samen naar school gaan. Het kabinet gaat verder met de verbeteraanpak van passend onderwijs. Bovendien zal het aantal onnodige thuiszitters teruggebracht worden naar 0, door elk kind een vorm van onderwijs te geven door het vormgeven van een Digitale School.
Het nieuwe kabinet zal structureel 1 miljard euro per jaar investeren voor het vergroten van de kansengelijkheid.

Kinderen en migratie

Op het gebied van migratie is er nog veel ruimte voor verbetering van de rechten van kinderen. Zo staat het belang van het kind vaak niet voorop en is de asiel- en terugkeerprocedure niet kindvriendelijk. Wat gaat het kabinet doen voor asielzoeker-, vluchtelingen- en migrantenkinderen?

Aan de Europese buitengrenzen willen de coalitiepartijen het grensbeheer en de grensbewaking strenger maken.

Het kabinet wil de structurele problemen in de opvang- en asielprocedure oplossen en investeert in het stabiliseren daarvan. Daarnaast zal het kabinet op korte termijn bekijken hoe het belang van het kind in de asielprocedure beter kan worden meegewogen.

Ten slotte zal het onderwijs in gezinslocaties in AZC’s anders worden ingericht. Kinderen in de gezinslocaties zullen onderwijs krijgen in de taal van het land van herkomst. Er komt geen nieuwe regeling voor gewortelde kinderen / kinderen die langdurig in Nederland verblijven. Er staat niets over kleinschalige opvang en investeringen in activiteiten ter bevordering van het psychosociaal welzijn van kinderen.

Mensenhandel en (seksuele) uitbuiting

Verschillende groepen kinderen zijn slachtoffer van mensenhandel, maar blijven veelal onzichtbaar voor hulpinstanties en politie. Dat betreft kinderen die naar Nederland vluchtten of migreerden, maar ook kinderen die hier zijn geboren worden slachtoffer van vormen van mensenhandel zoals seksuele uitbuiting of criminele uitbuiting. Wat gaat het kabinet doen om hen te helpen en te beschermen?

Het kabinet zal prioriteit blijven geven aan de aanpak van mensenhandel. Het actieplan Samen tegen Mensenhandel wordt voortgezet. Het kabinet zal uitbuiting tegengaan en toegankelijkheid van hulpverlening vergroten. Daarnaast zal het wetsartikel over mensenhandel in het Wetboek van Strafrecht worden aangepast om de vervolging van daders te kunnen verbeteren. Bovendien zal online criminaliteit, zoals seksuele uitbuiting, worden aangepakt.

Jeugdstrafrecht

In het jeugdstrafrecht is een kindgerichte procedure nog onvoldoende gegarandeerd. Daarnaast worden kinderen niet altijd in een andere faciliteit gedetineerd dan volwassenen. Hoe gaat het komende kabinet deze en andere problemen oplossen?

Het nieuwe kabinet is voornemens de gehele justitiële keten en de toegang tot het recht versterken. Daarnaast wordt er meer ingezet op maatschappelijk effectieve rechtspraak en herstelrecht.
Bovendien wordt er in het coalitieakkoord aandacht besteed aan preventie. Er zullen meer (jeugd)wijkagenten ingezet worden en er zal een domein overstijgende wijkaanpak komen ter preventie.

Staatssecretaris Jeugd en Preventie

Na het debat over het regeerakkoord op donderdag 16 december is Mark Rutte aangesteld als formateur. Hij gaat nu de ministersploeg samenstellen. Het kabinet zal bestaan uit 29 bewindspersonen.

Bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal er naast twee ministers ook een staatssecretaris Jeugd en Preventie aanschuiven. Het is nog onbekend welke portefeuilles onder deze bewindspersoon zullen vallen.

Het Kinderrechtencollectief

Het Kinderrechtencollectief al de implementatie nauwgezet volgen en daarbij aandacht vragen voor de rechten van kinderen waar nodig. Het Kinderrechtencollectief kijkt ook uit naar het samenwerken met diverse ministeries om kinderrechten beter te verankeren.

Sluiten

Jaarbericht Kinderrechten 2018

Het Jaarbericht Kinderrechten 2018 laat positieve ontwikkelingen zien op het gebied van kinderrechten in Nederland. De overheid werkt aan een meer kindvriendelijke verblijfsregeling voor minderjarige slachtoffers van mensenhandel. De aanpak van kindermishandeling krijgt prioriteit. Er zitten minder kinderen in een politiecel. En er wordt jeugdstrafrecht ontwikkeld voor Caribisch Nederland.

Maar van een aantal groepen kwetsbare kinderen worden de rechten onvoldoende gerespecteerd. Zorgwekkend veel kinderen zitten in de gesloten jeugdzorg. En kinderen die een alternatieve straf krijgen opgelegd, moeten tot een jaar wachten op de uitvoering vanwege tekorten in de jeugdhulp. Over deze en andere groepen kwetsbare kinderen en jongeren gaat dit Jaarbericht.

Scroll naar beneden voor de verkorte online versie

Over het Jaarbericht

Meer over het jaarbericht

Het Jaarbericht Kinderrechten is de jaarlijkse graadmeter voor de situatie van kinderen in Nederland. Het geeft een overzicht van de situatie van kinderen en jongeren in Nederland en Caribisch Nederland rond vijf thema’s: kindermishandeling, jeugdhulp, jeugdstrafrecht, migratie en uitbuiting.

Het Jaarbericht Kinderrechten is een analyse van de ontwikkelingen op de verschillende thema’s in het afgelopen jaar. Deze analyse is gebaseerd op cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en op cijfers van het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

In het Jaarbericht staan concrete aanbevelingen aan Tweede Kamerleden, leden van het kabinet en iedereen die met kinderen werkt. Met als doel een betere naleving van kinderrechten in Nederland.

Het Jaarbericht Kinderrechten is uitgave van UNICEF Nederland en Defence for Children.

Bekijk hier eerdere jaarberichten

Kinderrechten &

  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland
  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland

Kinderrechten & migratie

63%

daling van het aantal aanvragen voor de kinderpardonregeling

50

alleenstaande minderjarigen in vreemdelingenbewaring/ grensdetentie

Zorgen

Er zijn in 2017 geen verblijfsvergunningen toegekend op grond van het speciale buitenschuldbeleid voor alleenstaande kinderen, die buiten hun schuld niet kunnen terugkeren naar het land van herkomst. De criteria blijken veel te strikt.

In 2017 zijn 40 kinderen, waaronder 10 alleenstaanden, naar Afghanistan uitgezet, terwijl dit land afgelopen jaar veel gevaarlijker is geworden.

50 alleenstaande kinderen werden in 2017 in detentie geplaatst. Een forse stijging ten opzichte van 2016, toen zaten 30 alleenstaande kinderen in detentie, in 2015 waren dat er slechts 10. Geen enkel kind zou gedetineerd mogen worden op grond van zijn of haar verblijfsstatus. Het VN-Kinderrechtencomité heeft opgeroepen om detentie van migrantenkinderen af te schaffen, maar de Nederlandse overheid werkt niet aan alternatieven voor detentie.

Het aantal kinderpardonaanvragen ligt beduidend lager dan in 2016, toen 270 kinderen een beroep op de regeling deden. In 2017 dienden slechts 100 kinderen een aanvraag in. Vanwege het hoge afwijzingspercentage wordt nauwelijks beroep op de regeling gedaan. Er is nog steeds geen oplossing voor kinderen die volledig in Nederland zijn geworteld. Kinderen worden nog altijd gedwongen om te verhuizen tijdens de asielprocedure, ondanks toezeggingen van de regering om hiermee te stoppen.

Vooruitgang

In 2017 zijn er een aantal positieve ontwikkelingen geweest op het gebied van gezinshereniging. Het Europese Hof van Justitie oordeelde dat een buitenlandse ouder verblijfsrecht kan krijgen om bij haar of zijn Nederlandse kind te zijn. Ook positief is de aanpassing van het gezinsherenigingsbeleid voor vluchtelingen uit Eritrea: als officiële documenten ontbreken worden andere documenten die de identiteit of gezinsband ondersteunen meegenomen.

Ook biedt de IND eerder een DNA-onderzoek aan. Deze aanpassing van het beleid is een belangrijke vooruitgang.

En nu

Het beleid voor alleenstaande kinderen is dringend aan evaluatie toe. Worden de doelstellingen van dit beleid wel bereikt?

De uitzetting van kinderen naar Afghanistan moet worden gestopt.

De Nederlandse overheid zou alternatieven moeten ontwikkelen voor het opsluiten van vluchtelingenkinderen op grond van hun verblijfsrechtelijke status.

Het is van belang dat nogmaals goed gekeken wordt naar het Kinderpardon, dat nog altijd een wassen neus is. Kinderen verkeren nog steeds in onzekerheid.

In navolging van de vorig jaar aangenomen motie om de verhuizingen van kinderen in asielzoekerscentra te stoppen, dient het beleid aangepast te worden.

Download dit hoofdstuk
Casus helpdesk

Vijf jaar onzekerheid is meer dan genoeg

Een meisje, zestien jaar oud, belt naar de Kinderrechtenhelpdesk van Defence for Children. Het meisje vertelt dat zij op zevenjarige leeftijd samen met haar ouders naar Nederland is gevlucht. Het gezin komt uit Afghanistan en verblijft inmiddels al negen jaar in Nederland. Ze hebben nog altijd geen verblijfsvergunning.

Het meisje vertelt dat zij hier haar leven heeft opgebouwd: zij gaat naar school, naar een sportclub, heeft vriendinnen en voelt zich Nederlands. De aanvraag voor het kinderpardon is afgewezen omdat de ouders van het meisje onvoldoende meegewerkt zouden hebben aan vertrek.

De Nederlandse overheid wil het meisje en haar ouders terugsturen naar Afghanistan omdat het land veilig genoeg zou zijn. Het tegendeel is echter waar. Bloedige bomaanslagen en ernstige mensen- en kinderrechtenschendingen zijn aan de orde van de dag. Daarnaast is uit wetenschappelijk onderzoek gebleken dat de ontwikkeling van kinderen wordt geschaad wanneer zij na vijf jaar verblijf gedwongen worden terug te keren naar het land van herkomst. Het wordt hoog tijd dat de regering luistert naar de stem van gewortelde kinderen, vijf jaar verblijfsonzekerheid is meer dan genoeg

kindvriendelijke uitspraak
  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland

Kinderrechten & jeugdhulp

21.440

kinderen in pleegzorg

8%

stijging van het aantal kinderen in gesloten jeugdzorg

Zorgen

Ook in 2017 zagen we dat niet alle kinderen de zorg krijgen die zij nodig hebben.

De vraag naar jeugdhulp neemt toe en er is geen zicht op de wachtlijsten. Dit speelt al jaren en er is nog steeds geen oplossing, ondanks de toezegging van VWS-minister De Jonge om de wachtlijstproblematiek te analyseren en met oplossingen te komen.

Er is een groot verschil tussen jeugdhulp in verschillende gemeenten. Het aanbod van zorg aangeboden door gemeenten is niet op orde. Er zijn wachttijden en wachtlijsten. Er ontbreekt regie van de landelijke overheid, zij neemt geen stelselverantwoordelijkheid.

Het aantal kinderen tot 18 jaar in de gesloten jeugdzorg is de laatste jaren toegenomen tot een zorgwekkend record van 2.710 kinderen in gesloten jeugdzorg in 2017. Dit is extra zorgelijk omdat een uithuisplaatsing juist de uiterste maatregel moet zijn.

Ook zijn er grote verschillen tussen de regelgeving en rechtswaarborgen voor kinderen die verblijven in een justitiële jeugdinrichting, een jeugd-GGZ-instelling of een gesloten jeugdhulpinstelling. Harmonisatie van deze regelgeving staat al jaren op de agenda, maar komt zeer traag van de grond.

Vooruitgang

Er lijkt verbetering te komen met de uitvoering van het Actieprogramma Zorg voor de Jeugd. In dit programma wordt gesteld dat kinderen en gezinnen betere toegang tot passende hulp moeten krijgen. Wij gaan de toezeggingen die hier zijn gedaan nauwlettend volgen.

En nu

Alle kinderen in Nederland moeten gelijke toegang hebben tot jeugdhulp en alle kinderen moeten de juiste, passende zorg krijgen.

Het aantal kinderen dat in een gesloten instelling zit moet worden teruggebracht.

Download dit hoofdstuk
Casus helpdesk

Geschikte hulp, waar ook in Nederland

Een hulpverlener van een instelling neemt contact op met de Kinderrechtenhelpdesk van Defence for Children. Zij maakt zich zorgen om Debby van vijftien jaar. Zij verblijft op een gesloten plek in de instelling. Debby is voor haar eigen veiligheid gesloten geplaatst, omdat zij slachtoffer is van een loverboy en zij bedreigd wordt door een familielid.

De hulpverlener en Debby gaan op zoek naar een geschikte plek waar haar specialistische hulp geboden kan worden en waar zij veilig is. Dit opvanghuis bevindt zich in een andere gemeente aan de andere kant van het land. Het probleem is dat de gemeente die verantwoordelijk is voor de hulp aan Debby de hulp in dit opvanghuis niet heeft ingekocht en ook niet van plan is om dit voor haar te gaan doen. Hierdoor moet Debby nog een half jaar in de gesloten instelling zitten zonder dat zij de juiste hulp krijgt.

UNICEF Nederland en Defence for Children vinden dat alle kinderen gelijke toegang tot jeugdhulp moeten hebben, ongeacht de gemeente waarin zij wonen.

  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland

Kinderrechten & uitbuiting

24%

meer verdwijningen van minderjarigen uit de vreemdelingenopvang

54%

meer meldingen van online beeldmateriaal kindermisbruik

Zorgen

Uitbuiting van kinderen is een ernstige schending van hun rechten. De precieze omvang hiervan is niet bekend, maar er zijn op verschillende vlakken zorgelijke signalen.

Het aantal meldingen van kinderporno is sinds 2012 met 800 procent gestegen. Ondanks deze stijging is er geen rechercheur bij gekomen.

In 2017 zijn 360 alleenreizende minderjarige asielzoekers uit de opvang verdwenen, met onbekende bestemming. Dat is veel en veel meer dan ooit. Deze jongeren moeten overleven in de illegaliteit en zijn daarom kwetsbaar om in een uitbuitingssituatie terecht te komen.

Vooruitgang

De belangrijkste vooruitgang is de toezegging van het ministerie van Justitie en Veiligheid – na jaren aandringen door Defence for Children en UNICEF Nederland – dat onderzocht gaat worden hoe de verblijfsregeling voor minderjarige slachtoffers mensenhandel kindvriendelijker kan worden gemaakt.

Positief is dat het ministerie van Justitie en Veiligheid met website-aanbieders spreekt om door de politie gesignaleerde advertenties van minderjarige prostituees snel van websites te verwijderen.

En nu

Onderzocht moet worden hoe verdwijningen van minderjarige asielzoekers kunnen worden voorkomen.

Er moet goede samenwerking zijn tussen de politie, jeugdbeschermers en andere landen van doorreis en bestemming om verdwenen jongeren terug te vinden. De aanpak van criminele uitbuiting van kinderen moet in alle regio’s aandacht krijgen bij politie en hulpverlening.

Er is meer capaciteit nodig voor het opsporen en verwijderen van kinderporno op internet. Online adverteerders van prostituees moeten worden verplicht advertenties van minderjarigen uit te sluiten. Onderzoek is nodig of zij strafbaar zijn. Het is belangrijk dat middelbare scholen hun leerlingen meer voorlichting geven over internetveiligheid.

Download dit hoofdstuk
Casus helpdesk

Zorgen om zwanger meisje

Een jeugdbeschermer meldt begin 2018 dat een groep Roemeense jongemannen in Rotterdam is aangehouden wegens winkeldiefstal. Er is ook een 14-jarig meisje bij. Aan de Raad voor de Kinderbescherming heeft het meisje verteld dat ze naar Nederland is gekomen om te werken. Wat dit werken precies inhoudt, kan zij niet zeggen. Er zijn zorgen om dit meisje, dat om onduidelijke redenen met deze groep mannen naar Nederland is gekomen. Ze ziet bleek en blijkt al vier maanden zwanger te zijn.

Het meisje wordt in een jeugdzorginstelling geplaatst. De moeder van het meisje is in Roemenië. Zij wil graag dat het meisje samen met haar oom, een van de aangehouden mannen, terugkomt. De jeugdbeschermer gaat hiermee niet akkoord. Moeder moet zelf komen om het meisje op te halen. Na drie dagen komt de oom van het meisje weer vrij. Diezelfde avond verdwijnt het meisje uit de instelling. Defencefor Children adviseert de Roemeense kinderbescherming op de hoogte te brengen, zodat zij kunnen nagaan of het meisje veilig is teruggekeerd en welke hulp het meisje nodig heeft.

  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland

Kinderrechten & kindermishandeling

2.206

OM-afdoeningen in zaken over mishandeling en seksueel misbruik

820

geregistreerde misdrijven ontucht met minderjarigen

Zorgen

Jaarlijks zijn naar schatting 119.000 kinderen in Nederland slachtoffer van kindermishandeling. Om deze kinderen hulp te kunnen bieden is voldoende capaciteit en kwaliteit nodig bij de hulpverlenende instanties, en die is er nu onvoldoende. Mishandelde kinderen staan nu lang op wachtlijsten en krijgen onvoldoende passende hulp.

Als gevolg van de decentralisatie van het jeugdbeleid zijn mishandelde kinderen afhankelijk van wat gemeenten wel of niet voor hen (kunnen) doen. Dit is zorgelijk, omdat het bij de preventie en aanpak van kindermishandeling niet uit mag maken of je als kind in gemeente X of in gemeente Y woont.

Vooruitgang

De overheid besteedde de afgelopen jaren vooral aandacht aan het verhogen van de signaleringskans, waardoor meer slachtoffers van kindermishandeling in beeld komen. Dat is een positieve ontwikkeling. Bovendien heeft de minister de aanpak van kindermishandeling aangemerkt als een absolute prioriteit. Voor minderjarige slachtoffers is er nieuwe regelgeving die hen beter beschermd tijdens een strafproces.

En nu

Er is behoefte aan meer landelijke sturing, meer capaciteit en een betere kwaliteit van de zorg, zodat kinderen overal in Nederland tijdig op goede zorg kunnen rekenen en de veiligheid van deze kinderen ook op de lange termijn gewaarborgd is.

Centraal aangestuurde dataverzameling en beleidsinformatie zijn nodig om de aanpak van kindermishandeling te monitoren en verbeteren.

Specialistische kennis omtrent kindermishandeling is nodig in de sociale wijkteams en in de centra voor jeugd en gezin.

Kinderen en jongeren moeten meer betrokken worden bij de aanpak van kindermishandeling. Overleg met de kinderen zelf moet standaard onderdeel uitmaken van hulp.

Alle minderjarige slachtoffers die deelnemen aan een strafproces moeten op kindvriendelijke wijze worden verhoord en hun privacy moet beter worden beschermd.

Download dit hoofdstuk
Casus helpdesk

Minderjarig slachtoffer seksueel misbruik onnodig vaak verhoord

Verhoord worden in een strafrechtelijke procedure over seksueel misbruik is zeer ingrijpend voor en kind. Een moeder belt de Kinderrechtenhelpdesk van Defence for Children. Haar dochter van tien is slachtoffer van seksueel misbruik en moet daarover getuigen in een strafproces.

Moeder is bezorgd over het welzijn van haar kind, omdat de advocaat van de verdachte haar dochter in hoger beroep opnieuw wil verhoren. Dit terwijl er audiovisuele opnames zijn van het eerste verhoor dat is afgenomen in een kindvriendelijke verhoorstudio door een gespecialiseerde verhoorder. De advocaat kan deze opnames bekijken. Moeder wil haar kind niet onnodig opnieuw belasten met een verhoor.

Defence for Children schrijft een kinderrechtenrapportage over deze zaak waarin zij benadrukt dat het belang van het kind een eerste overweging moet zijn, en dat zeer terughoudend omgegaan moet worden met het herhaald verhoren van minderjarige slachtoffers van seksueel misbruik. De advocaat

van de verdachte zal goed moeten motiveren wat de toegevoegde waarde is van een nieuw verhoor en waarom het bekijken van de audiovisuele beelden niet toereikend is.

Defence for Children ziet op basis van de beschikbare stukken onvoldoende reden om het meisje nogmaals te verhoren. Het Gerechtshof komt tot eenzelfde conclusie in deze zaak en bepaalt dat het meisje niet opnieuw verhoord zal worden. Deze casus illustreert dat de positie van minderjarige slachtoffers in het strafproces voor verbetering vatbaar is.

  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland

Kinderrechten & jeugdstrafrecht

26%

daling van het aantal inverzekeringstellingen minderjarigen

30.369

minderjarigen zijn ooit opgenomen in de DNA-databank voor Strafzaken

Zorgen

De rechtspositie van kinderen in het jeugdstrafrecht blijft een zorg: deze is met name tijdens de eerste dagen van het strafproces te weinig kindgericht. Er verblijven teveel kinderen in de politiecel en niet alle minderjarige verdachten krijgen een gratis advocaat. Er worden nog steeds 12- en 13-jarigen opgesloten in justitiële jeugdinrichtingen en 16- en 17-jarigen kunnen worden berecht via het volwassenstrafrecht.

Er staan te veel mensen geregistreerd in de DNA-databank voor Strafzaken als gevolg van een strafbaar feit uit hun jeugd.

De aansluiting op jeugdhulpinterventies schiet te kort. Kinderen die een alternatieve straf opgelegd krijgen moeten soms lang wachten om deze te kunnen uitvoeren vanwege tekorten bij jeugdhulp.

Herstelrecht, zoals mediation in strafzaken en herstelconferenties, is niet voor alle minderjarigen toegankelijk.

Vooruitgang

Het aantal kinderen dat in verzekering is gesteld door de politie en in een politiecel verblijft, is voor het eerst sinds jaren flink afgenomen, van ruim 7000 in 2016 naar iets meer dan 5000 in 2017. Het aantal politieverhoren neemt al jaren af, net als het aantal kinderen dat in een justitiële jeugdinrichting is opgesloten. Dit is een halvering ten opzichte van vijf jaar geleden.

Er worden nieuwe vormen en alternatieven voor vrijheidsbeneming ontwikkeld, zodat minderjarigen zo weinig mogelijk worden opgesloten en zij zich kunnen blijven ontwikkelen.

En nu

Er is veel meer aandacht nodig voor een kindgerichte aanpak tijdens de modernisering van het wetboek van Strafvordering en in de praktijk.

De minimumleeftijd voor strafrechtelijke aansprakelijkheid moet omhoog. De leeftijd waarop kinderen voor een strafbaar feit kunnen worden vervolgd in Nederland ligt laag, namelijk op 12 jaar. Net als de RSJ vinden wij dat een verhoging naar tenminste 14 jaar wenselijk is.

De privacy van minderjarige verdachten en veroordeelden moet beter worden beschermd als het gaat om DNA-afname en het gebruik van justitiële gegevens als gevolg van jeugddelicten.

De voorbehouden van Nederland op het VN-Kinderrechtencomité moeten worden ingetrokken. zodat het niet meer mogelijk is om minderjarigen die verdacht worden van lichte delicten zonder advocaat te berechten en ook niet om 16- en 17-jarigen via het volwassenenstrafrecht te berechten.

Download dit hoofdstuk
Casus helpdesk

Het recht op een advocaat

De moeder van Toine (16) belt de Kinderrechtenhelpdesk van Defence for Children. Haar zoon is aangehouden voor het medeplegen van een winkeldiefstal. Hij mocht eerst naar huis en is pas een dag later door de politie verhoord. Zijn vriend Paul, die op heterdaad is aangehouden en op het politiebureau moest blijven, is nog dezelfde avond verhoord. Hij had een piket- advocaat die de zaak vooraf met hem besprak en hem tijdens het verhoor bijstond. Aan Toine, die een dag later toch nog naar het politiebureau moest komen voor verhoor, is verteld dat hij een advocaat mag meenemen, maar dat hij of zijn ouders die zelf moeten betalen. Zijn moeder wil dat niet. Zij werkt, maar houdt nauwelijks geld over en wil geen geld uitgeven aan een advocaat. Ze gaat zelf mee naar het politieverhoor.

Toine gaat akkoord met een Halt-afdoening. Hij zegt achteraf dat hij wel een beetje onder druk is gezet. Hij wilde dat het snel voorbij was en wilde niet naar de rechter, maar eigenlijk had hij er niet zoveel mee te maken. Hij was inderdaad samen met zijn vriend Paul in de winkel, maar het was niet zijn idee om de spullen mee te nemen en hij had zelf niks gestolen.

Volgens de nieuwe EU-richtlijn EU 2016/800 hebben minderjarige verdachten van een strafbaar feit voorafgaand en tijdens het politieverhoor recht op een advocaat en kunnen zij daarvan geen afstand doen. Wij vinden het belangrijk dat alle minderjarige verdachten die door de politie, officier van justitie of rechter worden gehoord op gelijke wijze toegang krijgen tot een gratis (piket)advocaat.

kindercorrespondent
  • Kinderrechten & migratie
  • Kinderrechten & jeugdhulp
  • Kinderrechten & uitbuiting
  • Kinderrechten & kindermishandeling
  • Kinderrechten & jeugdstrafrecht
  • Kinderrechten & Caribisch Nederland

Kinderrechten & Caribisch Nederland

Zorgen

Terwijl het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling in Caribisch Nederland voor de regering prioriteit is, zijn er geen cijfers beschikbaar over jeugdhulp, kindermishandeling en jeugdreclassering.

Ook op het terrein van migratie en uitbuiting is geen specifieke data over kinderen beschikbaar. Daardoor is de ernst van de situatie onvoldoende in beeld en monitoring niet mogelijk.

Kinderen in Caribisch Nederland worden al langere tijd disproportioneel getroffen door armoede. Zij krijgen te weinig eten en er is geen geld voor goede kleding. Ook lopen zij een groter risico op verwaarlozing of huiselijk geweld.

Vooruitgang

Beleidsmatig zijn belangrijke stappen gezet voor de kinderen op de BES-eilanden, zoals de aankondiging van het invoeren van jeugdstrafrecht en het sluiten van een bestuursakkoord huiselijk geweld en kindermishandeling. Voor de uitvoering van het akkoord is voor de komende jaren 4,5 miljoen euro ter beschikking gesteld.

De kwaliteit van jeugdzorg en jeugdvoogdij op Bonaire is volgens de inspectie Jeugdzorg verbeterd, al zijn er nog zorgpunten rond de pleegzorg en de wachtlijsten. Er vinden gesprekken plaats over verbeteringen hierin.

En nu

Het ontwikkelen van een dataregistratiesysteem om het welzijn van kinderen in Caribisch Nederland te monitoren moet hoog op de agenda van de Nederlandse regering worden gezet.

Nu de plannen gericht op het verbeteren van de bescherming van kinderen klaar zijn, is het tijd om deze ook daadwerkelijk te gaan uitvoeren. Daarvoor is ondersteuning vanuit de Nederlandse overheid hard nodig.

Onderzocht moet worden of kinderen op de vlucht voldoende bescherming krijgen. Het bestaansminimum voor Caribisch Nederland moet zo snel mogelijk worden vastgesteld, zodat het niveau van de uitkeringen herzien kan worden.

Aandacht voor de bestrijding van mensenhandel en mensensmokkel voor Caribisch Nederland blijft noodzakelijk. Professionals hebben training nodig in het herkennen van minderjarige slachtoffers van uitbuiting.

Download dit hoofdstuk