In het schooljaar 2022/2023 kregen naar schatting 279.000 kinderen geen passend onderwijs, waardoor zij als potentiële thuiszitters worden beschouwd, aldus een rapport van Oudervereniging Balans. Thuiszitters vormen een signaal van diepgaande problemen in het onderwijs en maken duidelijk dat het systeem tekortschiet. Oudervereniging Balans en de Kinderombudsman pleiten daarom voor hervormingen, zodat elk kind onderwijs kan krijgen dat aansluit bij zijn of haar unieke behoeften. Artikel 29 van het VN-Kinderrechtenverdrag onderstreept bovendien dat onderwijs voor ieder kind toegankelijk moet zijn en moet aansluiten bij diens niveau en belevingswereld.
Thuiszitters
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap definieert ‘thuiszitten’ als langdurig schoolverzuim van meer dan vier weken. Maar volgens Balans is er nog steeds geen duidelijke, formele definitie van wat een thuiszitter precies is omdat betrokken partijen eigen definities hanteren.
Wat is het probleem?
Veel kinderen die thuiszitten, voelen zich niet gehoord of begrepen binnen het huidige onderwijssysteem. Ouders en jongeren wijzen vaak op een gebrek aan kennis en vaardigheden in het omgaan met kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Ook wijzen zij op een onveilige schoolomgeving en een onderwijsaanbod dat niet aansluit op de behoeftes van kinderen. De gevolgen zijn ingrijpend: kinderen voelen zich ongewenst, ontwikkelen onzekerheid en kampen met een negatief zelfbeeld.
De impact strekt zich ook uit tot de gezinnen. Ouders ervaren financiële druk doordat zij zelf therapieën of hulp moeten bekostigen. Sommigen moeten hun baan opzeggen om voor hun kind te zorgen. Bovendien krijgen ouders vaak te maken met dwang en druk vanuit instanties zoals Leerplicht of Veilig Thuis, wat de situatie alleen maar ingewikkelder maakt.
Huidige initiatieven en uitdagingen
Er zijn verschillende initiatieven, zoals de Werkagenda mbo en regionale samenwerkingen, om voortijdige schooluitval te verminderen. Helaas is dit niet genoeg om het probleem op te lossen. Zo zijn er bijvoorbeeld lange wachtlijsten voor gespecialiseerd onderwijs en moeten kinderen vaak meer dan een half jaar wachten voordat ze een plek krijgen. Sommige kinderen zitten in die tijd helemaal thuis.
Effectieve oplossingen zijn dringend nodig: kleinere klassen, meer gespecialiseerde docenten en een passend aanbod voor elk kind. De nadruk moet verschuiven van verzuimregistratie naar daadwerkelijke ondersteuning van kinderen en gezinnen.
Van leerplicht neer leerrecht
De oproep om de overstap te maken van leerplicht naar leerrecht komt nadrukkelijk van Oudervereniging Balans en de nationale Kinderombudsman. Zij benadrukken dat inclusief onderwijs alleen haalbaar is als elk kind toegang heeft tot passend onderwijs dat inspeelt op de individuele behoeften. Inclusief onderwijs is niet alleen belangrijk voor kinderen, maar ook voor de samenleving als geheel.
