Op 1 augustus 2020 werd het jeugdstrafrecht ingevoerd in Caribisch Nederland. De introductie hiervan zorgt voor een wettelijke basis voor de al bestaande buitengerechtelijke regeling, gericht op het voorkomen dat jongeren een strafblad krijgen. Daarnaast zijn er nieuwe mogelijkheden om strafbaar gedrag van jongeren op een meer passende manier aan te pakken. Het jeugdstrafrecht introduceert Halt, het coördineren van taakstraffen en het toezicht houden op bijzondere voorwaarden door de Reclassering in het Caribisch gebied. De Nederlandse staat is direct verantwoordelijk voor de eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES), omdat ze sinds 10 oktober 2010 bijzondere gemeenten van Nederland zijn.
Het jeugdstrafrecht
In het jeugdstrafrecht wordt een pedagogische aanpak gehanteerd, waarbij de straffen en maatregelen voor jongeren van twaalf tot achttien gericht zijn op de opvoeding en ontwikkeling van jongeren. Met deze straffen en maatregelen wordt geprobeerd het gedrag van jongeren positief te beïnvloeden en te voorkomen dat jongeren strafbaar gedrag herhalen.
Halt-afdoening
Vernieling, spijbelen of openbare dronkenschap zijn lichte strafbare feiten. De politie kan jongeren voor deze feiten doorsturen naar Halt. Halt richt zich op het voorkomen en bestraffen van jeugdcriminaliteit. Het is de bedoeling grensoverschrijdend gedrag bij jongeren zo vroeg mogelijk aan te pakken en te stoppen. Zij krijgen de mogelijkheid hun strafbaar gedrag te corrigeren. Dit kunnen ze doen door gesprekken te voeren, werk- en leeropdrachten uit te voeren en excuses te bieden aan slachtoffers. Jongeren die het Halt-traject afronden krijgen geen strafblad. Zo kunnen zij hun fout rechtzetten en een strafblad voorkomen.
Zwaardere delicten
Mishandeling of geweldspleging zijn zware delicten, die dan ook anders worden aangepakt in het jeugdstrafrecht. Het Openbaar Ministerie kan bij zwaardere delicten beslissen een jongere te vervolgen. Ook bij zwaardere delicten worden maatregelen en straffen gebruikt die zijn afgestemd op jongeren. De voogdijraad doet onderzoek naar de voorgeschiedenis van de jongere en geeft advies aan de Officier van Justitie van het Openbaar Ministerie over een passende straf of maatregel. Bij zwaardere delicten bepaalt uiteindelijk de rechter welke straf een jongere krijgt. De rechter kan een jongere een geldboete of jeugddetentie opleggen. Jeugddetentie is een gevangenisstraf speciaal voor jongeren met afgestemde regels en richtlijnen. Jongeren mogen bijvoorbeeld niet in eenzame opsluiting en of met volwassenen worden geplaatst. Onlangs is op Bonaire een justitiële instelling geopend. Opmerkelijk is dat er geen aparte jeugdgevangenis is gekomen, maar een aparte afdeling special voor jeugddetentie.
De rechter kan voorwaardelijke jeugddetentie opleggen onder bijzondere voorwaarden. Denk aan een taakstraf, verplichte behandeling of een avondklok. Als een jongere nog een keer een strafbaar feit begaat of zich niet aan de bijzondere voorwaarden houdt, kan de rechter bepalen dat de jongere alsnog jeugddetentie krijgt. De reclassering is belast met het coördineren van taakstraffen en moet erop toezien dat jongeren zich aan de bijzondere voorwaarden houden. Op deze manier wordt geprobeerd de jongeren op het goede pad te houden en te voorkomen dat zij strafbaar gedrag herhalen.
Zorgpunten
In 2018-2019 voerde UNICEF Nederland, in opdracht van de staat en op verzoek van de eilandregeringen van Caribisch Nederland, een situatieanalyse uit om de naleving van kinderrechten op de eilanden sinds 2013 te analyseren en te beoordelen. Het kinderrechtencollectief heeft samen met andere ngo’s een List Prior to Reporting opgesteld voor het VN-Kinderrechtencomité. De zorgpunten hieruit zijn op het rapport van UNICEF Nederland gebaseerd.
Het Kinderrechtencollectief heeft verschillende zorgpunten met betrekking tot het toepassen van het jeugdstrafrecht op Caribisch Nederland aangekaart. Volgens het kinderrechtencollectief is het van belang dat de staat ervoor zorgt dat jongeren apart worden vastgehouden en gescheiden worden behandeld in dezelfde justitiële inrichting. Ook dient de staat ervoor te zorgen dat jongeren toegang hebben tot onderwijs, begeleiding en skills training in detentie in Caribisch Nederland. Kinderen hebben recht op omgang met hun ouders. Ook als zij in de gevangenis zitten. Hierdoor is het ook van belang dat de staat het contact tussen jongeren en hun ouders kan garanderen als de gevangenisstraf op een ander eiland dan het wooneiland plaatsvindt. Een ander zorgpunt is of het jeugdstrafrecht in Caribisch Nederland gelijk moet worden getrokken met Europees Nederland. Als de Nederlandse staat de bovengenoemde zorgpunten serieus neemt en aanpakt, kan het jeugdstrafrecht in Caribisch Nederland beter kinderrechten waarborgen.
Lees hier de List of Issues
