Jongeren die in een accommodatie voor jeugdhulp verblijven voelen zich vaak niet vrij om een klacht in te dienen, omdat ze bang zijn voor de gevolgen. Ook vinden ze klachtenprocedures vaak te formeel en te lang. Veel jongeren hebben bovendien meer behoefte aan een open gesprek dan aan het doorlopen van een officiële procedure. Tien jaar na eerdere onderzoeken zijn deze structurele problemen nog niet opgelost. Dat blijkt uit het rapport ‘Je bent maar een kind, je durft gewoon niet’ van de Kinderombudsman.
Soms kunnen jongeren niet langer thuis wonen. Accommodaties van jeugdhulpaanbieders bieden hen dan een woonplek, maar negatieve ervaringen, zoals met begeleiders of andere jongeren, komen nog regelmatig voor. Juist daarom moeten zij hun zorgen kunnen uiten en aangeven wanneer iets niet klopt. Omdat deze jongeren afhankelijk zijn van de zorg in hun verblijfsplek en gescheiden zijn van hun gezin, zijn ze extra kwetsbaar.
Weinig vooruitgang
Kinderombudsman Margrite Kalverboer stelt dat er nog steeds te weinig vooruitgang is geboekt: “Uit het onderzoek blijkt dat de klachtenprocedures niet toegankelijk zijn voor jongeren, waardoor ze er weinig gebruik van maken. Zolang jongeren zich niet veilig voelen om meldingen te doen, komen we er niet achter wat er misgaat tijdens hun verblijf. Zolang deze voorwaarden niet verbeteren, zal de kwaliteit van hun verblijf achterblijven.” Jongeren geven aan dat ze niet vertrouwen hebben in een onafhankelijke afhandeling van klachten en vrezen negatieve gevolgen. Daardoor kiezen zij er vaak voor geen klacht in te dienen.
Aanbevelingen Kinderombudsman
De Kinderombudsman doet drie concrete aanbevelingen:
- Zorg voor een laagdrempelige en toegankelijke klachtenprocedure. Informeer jongeren standaard en op begrijpelijk niveau over hun klachtrecht. Sluit aan bij hun behoeften door bijvoorbeeld online klachten en feedback mogelijk te maken en anonimiteit te waarborgen.
- Creëer een veilig pedagogisch klimaat. Zet het welzijn en de ontwikkeling van jongeren centraal, bied ruimte voor inspraak en verantwoordelijkheid, investeer in vertrouwensrelaties en betrek jongeren serieus bij besluiten die hen raken.
- Stimuleer een cultuur van reflectie en leren. Sta open voor signalen en feedback van jongeren, geef snel en duidelijk terugkoppeling en investeer in het goede gesprek. Probeer conflicten waar mogelijk informeel op te lossen en erken altijd het gevoel van onvrede.
Steun van het Kinderrechtencollectief
Het Kinderrechtencollectief ondersteunt deze aanbevelingen volledig en roept jeugdhulpaanbieders, gemeenten en de landelijke overheid op om ze snel in praktijk te brengen. Zo krijgen jongeren echt de mogelijkheid om hun stem te laten horen en wordt het klachtrecht een concrete bescherming voor hun rechten.
