Foto: Wouter Vellekoop
Jongeren maken zich vooral zorgen over gevaren uit andere landen, het tekort aan betaalbare woningen en pesten. Dat blijkt uit het UNICEF Jongerenadvies 2026. Voor het eerst deden ook jongeren op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba mee aan het onderzoek. Tegelijkertijd blijft het gevoel dat de politiek onvoldoende naar jongeren luistert hardnekkig bestaan. Jongeren geven de politiek hiervoor gemiddeld een 4,8.
Waar maken jongeren zich zorgen over?
Voor het Jongerenadvies onderzocht Ipsos I&O in opdracht van UNICEF Nederland wat jongeren van 10 tot en met 17 jaar belangrijke maatschappelijke problemen vinden. 1.036 jongeren in Europees Nederland en 113 jongeren op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba vulden een uitgebreide vragenlijst in. Daarnaast vonden focusgroepen plaats en ging het UNICEF-jongerenpanel op zes scholen in gesprek met nog eens 302 kinderen en jongeren. In Europees Nederland staan drie onderwerpen bovenaan:
- Gevaren uit andere landen: voor het eerst staat internationale veiligheid bovenaan. Meer dan de helft van de jongeren noemt dit als belangrijk maatschappelijk probleem. Zij denken onder meer aan oorlog en internationale spanningen, maar ook aan cyberaanvallen en ziektes uit andere landen.
- Te weinig en te dure huizen: Bijna de helft van de jongeren maakt zich zorgen over de woningmarkt en de vraag of zij later een betaalbare woning kunnen vinden. Onder 16- en 17-jarigen is dit zelfs de grootste zorg: 68 procent noemt het onderwerp.
- Pesten: pesten blijft voor het derde jaar op rij in de top drie staan. Jongeren wijzen op de gevolgen voor hun veiligheid, zelfvertrouwen en mentale gezondheid. Pesten vindt bovendien niet alleen op school plaats, maar ook online.
Daarnaast maken jongeren zich onder meer zorgen over klimaatverandering, geweld tegen kinderen, mentale problemen bij jongeren en armoede.
Jongeren komen zelf met oplossingen
Het Jongerenadvies laat niet alleen zien waar jongeren zich zorgen over maken. Jongeren geven ook aan wat er volgens hen moet veranderen. Zo willen zij dat wereldleiders met elkaar in gesprek blijven om conflicten te voorkomen en dat Nederland investeert in veiligheid en digitale bescherming. Voor de woningnood pleiten zij voor meer woningen, een eerlijkere verdeling en duurzaam bouwen. Om pesten tegen te gaan willen jongeren onder andere meer aandacht voor pesten op school, duidelijkere regels én hulp voor zowel degene die wordt gepest als de pester.
Voor het eerst jongeren van de BES-eilanden
Nieuw in het Jongerenadvies 2026 is de deelname van jongeren op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Hun belangrijkste zorgen verschillen deels van die van jongeren in Europees Nederland. Mentale problemen bij jongeren staan er bovenaan, gevolgd door pesten en gevaren uit andere landen. Ook dierenleed en alcohol- en drugsgebruik onder minderjarigen worden genoemd.
De jongeren op de eilanden komen eveneens met concrete voorstellen. Zo vragen zij om toegankelijke mentale hulp en veilige plekken om over gevoelens te praten, een strengere aanpak van pesten en meer aandacht voor veiligheidsrisico’s die specifiek op de eilanden spelen.
Nog altijd onvoldoende gehoord
Een belangrijke boodschap uit het rapport is dat jongeren niet alleen willen meepraten over hun toekomst, maar er ook daadwerkelijk invloed op willen hebben. Toch voelen veel jongeren zich nog steeds onvoldoende gehoord. Ze geven de politiek gemiddeld een 4,8 voor het luisteren naar kinderen en jongeren. Zes op de tien vinden dat de politiek niet goed naar hen luistert. Naarmate jongeren ouder worden, neemt bovendien het wantrouwen in de landelijke politiek toe.
Dat raakt rechtstreeks aan kinderrechten. Volgens het VN-Kinderrechtenverdrag hebben kinderen het recht om hun mening te geven over beslissingen die hen aangaan en moet aan die mening passend gewicht worden toegekend. Luisteren naar jongeren betekent daarom meer dan hen vragen wat zij vinden: hun perspectief moet daadwerkelijk worden meegenomen in de keuzes die hun leven en toekomst bepalen. Zoals de jongeren het zelf in het rapport verwoorden: gehoord worden betekent dat hun ideeën ertoe doen en terugkomen in de keuzes die worden gemaakt.
