Daisy Petrona (52) woont in Nijmegen en zat van haar achtste tot haar achttiende in de jeugdzorg. Inmiddels is ze fulltime actief vanuit Stichting Jeugdhulp Voldoende Beschermd, die ze mede oprichtte na het uitkomen van het rapport van Commissie De Winter. Ze noemt zichzelf een ridder met een missie. Als lid van het Kinderrechtencollectief strijdt ze ervoor dat kinderen in de jeugdzorg als volwaardige doelgroep worden erkend. Op 12 juni is ze, als een van de organisatoren, aanwezig bij de onthulling van monument ‘De Erkenning’.

“Van mijn achtste tot mijn achttiende zat ik in de jeugdzorg. Ik woonde op een leefgroep, in een pleeggezin, in crisisopvang. Als kind voelde ik al dat het niet klopte en ik wist: als ik groot ben, word ik hulpverlener en ga ik laten zien dat het anders kan. Ik begon in de vrouwenhulpverlening, daarna verslavingszorg, crisisopvang, jeugdgevangenis, leefgroepen. Ik werkte met al die doelgroepen om erachter te komen: hulpverleners leren niet luisteren. Terwijl luisteren, zonder oordeel, de basis is van alles.”

“Die lessen gingen helemaal niet over mij“

“Toen ik een opleiding volgde, realiseerde ik me: die lessen gaan helemaal niet over mij. Terwijl ík een van die kinderen ben geweest. Daardoor stelde ik vragen waar docenten geïrriteerd van raakten. Uiteindelijk ben ik gestopt, want de realiteit is anders dan wat men hier verkondigt. De frames en stigma’s die over kinderen zoals ik werden herhaald, maakten dat mensen die het veld ingingen al een vooroordeel hadden. En als je dan ook niet leert luisteren, dan verklaar je daarmee voor een groot deel waarom het in de praktijk niet werkt. Dat geldt niet alleen voor de jeugdzorg, het geldt voor de hele zorg.”

“Niet praten over een kind alsof het een probleem is“

“Het is een hardnekkig misverstand dat het tegenwoordig beter is geregeld voor kinderen dan vroeger. Maar dat is niet mijn ervaring. Zodra een kind de drempel van de jeugdzorg overgaat, wordt er over ze gesproken alsof ze een probleem zijn dat opgelost moet worden, niet als iemand met rechten en een eigen verhaal. Kinderen worden uit huis gehaald zonder voorbereiding en worden niet gehoord, niet écht. En dan heb ik het over kinderen van dertien en zeventien, niet van twee of vier. Als een kind iets vertelt en een gedragskundige zegt ‘dat komt uit trauma’, dan ondermijn je de stem van dat kind. Dat is een schending van kinderrechten.”

Verantwoordelijkheid nemen

Ik heb het zelden over schuld. Ik heb het over verantwoordelijkheid. Als een professional een collega iets hoort zeggen wat niet klopt en vervolgens niets doet, dan heeft die zijn verantwoordelijkheid niet genomen. Werkdruk, slechte opleiding, weinig steun: ik begrijp het allemaal. Maar dat is niet het probleem van de kinderen. En het is niet mijn probleem. Mijn verantwoordelijkheid is om het te benoemen. Dat vinden veel mensen vervelend. Werkgevers vonden mij niet altijd zo leuk. Maar ik werk voor de doelgroep. Niet voor mijn collega’s, niet voor mijn werkgever. Het gaat erom dat er iets verandert voor die kinderen.

De staat is aan zet

“Zolang kinderrechten niet leidend zijn in ieder stukje beleid over kinderen in de jeugdzorg, verandert er niets. Het perspectief van de werker, de beleidsmaker, de politicus, dat is nu leidend. Wat het kind wil en nodig heeft, is dat zelden. En dat moet fundamenteel anders. We blijven bijvoorbeeld maar focussen op dat kind, want dat is makkelijker dan het hele systeem bevragen. De staat moet kinderrechten op handen gaan dragen. Dat betekent dat iedereen die te maken heeft met kinderen in de jeugdzorg die rechten kent, begrijpt en hanteert. Dat vraagt om samenwerking op schaal. Niet om het oplossen van individuele gevallen, maar om structureel iets te veranderen. Dat is ook waarom ik het partnerschap met het Kinderrechtencollectief zo belangrijk vind.”

Kinderen in de jeugdzorg zijn een vergeten doelgroep 

“Bij bijeenkomsten van het Kinderrechtencollectief vroeg ik me steeds af waarom geen enkele partij zich écht bezighield met kinderen in de jeugdzorg. Dus toen mijn stichting Jeugdhulp Voldoende Beschermd lid werd, hoopte ik dat die partijen zouden gaan begrijpen dat dit een legitieme doelgroep is. Ik merkte dat het collectief dat ook wilde. Ze denken mee over hoe je dingen agendeert en bij de juiste partijen onder de aandacht brengt. Zo word ik gesteund in het ontwikkelen van een landelijk register van verblijfsplekken in de jeugdzorg. We weten simpelweg niet waar de plekken zijn, of ze goed zijn en waar al lang bekend is dat het misgaat, maar toch nog steeds kinderen worden geplaatst. Hopelijk helpt het partnerschap structureel iets te veranderen.”

Monument ‘De Erkenning’

“In het begin dacht ik wel eens ‘wat heb je aan een monument’, het moet voor de kinderen van nú veranderen. Maar voor sommigen is dit een vaste plek die zegt: dit is gebeurd. En als mensen het willen ontkennen, kun je verwijzen naar dat monument. We hebben monumenten niet voor niks. Mijn stichting Jeugdhulp Voldoende Beschermd is één van de organiserende stichtingen van de dag van de onthulling op 12 juni. En ik zal op de dag zelf ook een bijdrage leveren. Iets over toen en nu. De kern van mijn verhaal: het is nog niet voorbij. En zolang het niet voorbij is, blijf ik er wat van zeggen.”