Het Kinderrechtencollectief, KidsRights, de Nationale Jeugdraad (NJR) en UNICEF Nederland roepen de politiek op tot structurele actie om kinderrechten in Nederland beter te waarborgen. Samen doen zij vier aanbevelingen om kinderrechten steviger te verankeren in beleid, wetgeving en uitvoering. De oproep komt niet uit de lucht vallen. De positie van kinderrechten in Nederland staat onder druk. Dat blijkt onder meer uit de KidsRights Index, waarop Nederland in 2026 is gedaald naar de 22e plaats, de laagste positie ooit. Die daling past in een trend die al enkele jaren zichtbaar is.
Nederland daalt al jaren
In 2022 stond Nederland nog op de vierde plaats van de KidsRights Index. Daarna daalde Nederland naar de 20e plaats in 2023, de 19e plaats in 2024, de 21e plaats in 2025 en de 22e plaats in 2026. Binnen West-Europa staat Nederland in 2026 op de 20e plaats van 32 landen.
Een belangrijk aandachtspunt is het domein Enabling Environment for Children’s Rights. Dit domein meet onder meer hoe Nederland de algemene beginselen uit het VN-Kinderrechtenverdrag verankert in beleid en wetgeving: non-discriminatie, het belang van het kind, het recht op leven en ontwikkeling en het recht van kinderen om gehoord te worden. Ook de wetgeving en budgetten die nodig zijn om kinderrechten te realiseren, tellen mee. Nederland staat binnen West-Europa op dit domein op de 24e plaats. Op de domeinen Life en Health staat Nederland regionaal op de 17e plaats.
Bekende knelpunten blijven bestaan
Volgens de vier organisaties vormt de dalende positie geen incident. Veel knelpunten spelen al langer en krijgen onvoldoende opvolging. Ook veel van de knelpunten die het VN-Kinderrechtencomité in 2022 benoemde, bestaan nog steeds.
Zo verblijven inmiddels ruim 7.000 kinderen in de asielnoodopvang, meer dan drie keer zoveel als in 2022. Meer dan één op de tien kinderen leeft in of nabij armoede. Ook steeg de sterfte onder kinderen jonger dan vijf jaar licht. Deze ligt met 3,96 per 1.000 levendgeborenen boven het West-Europese gemiddelde van 3,3.
Ook het jeugdzorgstelsel staat onder druk. De toegang tot jeugdzorg verschilt per gemeente. Nog niet gepubliceerd onderzoek van State of Youth NL laat zien dat 59 procent van de jongeren die jeugdzorg ontvingen daarbij grote drempels ervoer. Zo had 41 procent last van lange wachtlijsten.
Vier stappen voor structurele verbetering
Op 10 september sprak de Tweede Kamer tijdens een rondetafelgesprek met de Kinderombudsman en verschillende organisaties over de staat van kinderrechten in Nederland. KidsRights, het Kinderrechtencollectief, NJR en UNICEF Nederland pleiten voor een aanpak die verder kijkt dan afzonderlijke onderwerpen zoals jeugdzorg, onderwijs, migratie of armoede. Zij willen dat kinderrechten een structureel uitgangspunt vormen voor beleid, over beleidsterreinen en departementen heen. De organisaties doen daarom vier aanbevelingen:
- Pas de kinderrechtentoets structureel toe op nieuw én bestaand beleid. Zo komen de gevolgen van beleidskeuzes voor kinderen en jongeren duidelijk in beeld.
- Ontwikkel een integrale, departementoverstijgende visie op jeugd en kinderrechten. De uitdagingen van kinderen en jongeren stoppen niet bij de grenzen van één beleidsterrein.
- Betrek kinderen en jongeren structureel bij beleid dat hen raakt. Doe dit niet alleen bij de ontwikkeling van nieuw beleid, maar ook bij de evaluatie en verbetering van bestaand beleid.
- Zorg voor uitvoerbaar beleid met mandaat en doorzettingsmacht. Maak duidelijk wie verantwoordelijk is en zorg dat diegene genoeg bevoegdheden heeft om besluiten ook echt uit te voeren.
Van zorgwekkend signaal naar structurele actie
Op 30 september 2026 debatteert de Tweede Kamer over jeugd. De vier organisaties roepen Kamerleden op om de bevindingen uit het rondetafelgesprek en de aanbevelingen uit het position paper tijdens dit debat expliciet te bespreken. Zo krijgt het rondetafelgesprek een concreet vervolg.
De organisaties richten hun oproep niet alleen aan de politiek, maar steken ook een hand uit. Als maatschappelijk middenveld willen zij naast de Kamer en het kabinet staan en hun kennis en onderzoek én de stem van kinderen en jongeren inzetten. Zij roepen de politiek op om kinderrechten niet langer als afzonderlijk beleidsthema te behandelen, maar als structureel uitgangspunt voor beleid.
