Sinds de komst van het internet is de verspreiding van foto’s en video’s van seksueel misbruik van kinderen drastisch toegenomen. Europa blijkt hier een spilfunctie in te hebben: van de miljoenen afbeeldingen van kindermisbruik op internet wordt het merendeel gehost in Europa, en daarvan weer een groot deel in Nederland. Om (online) kindermisbruik te voorkomen en te bestrijden heeft de Europese Commissie in maart 2022 een wetsvoorstel gepresenteerd waarmee zij alle aanbieders van online diensten verplichten om seksueel kindermisbruik actief tegen te gaan. Vorige maand werd door 12 organisaties een brief verstuurd naar minister Bruins Slot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid, staatssecretaris Van Huffelen van Digitalisering, en de betrokken Kamercommissie. Daarin doen de organisaties een dringende oproep om de Europese wetgeving tegen online kindermisbruik te steunen. Ook de kernleden van het Kinderrechtencollectief ondertekenden de brief.

Urgent probleem

Seksueel kindermisbruik is een reëel en toenemend gevaar. Internet speelt hier steeds vaker een rol in. Daders gebruiken het internet bijvoorbeeld om beelden van kindermisbruik met elkaar te delen. In 2021 werden wereldwijd 85 miljoen foto’s en video’s van seksueel misbruik van kinderen gemeld. Deze afbeeldingen worden over de hele wereld verspreid. Daarnaast wordt het internet ook gebruikt om kinderen te bereiken voor potentieel misbruik. De Europese Verordening ter bestrijding en voorkoming van seksueel misbruik zou kinderen moeten beschermen tegen (online) kindermisbruik.

Het voorstel

Op basis van de voorgestelde Europese verordening zouden online dienstverleners de verplichting hebben om kindermisbruik te voorkomen en te bestrijden. Ook wordt er een Europees Centrum ter voorkoming en bestrijding van kindermisbruik opgericht. De verordening bevat regels op grond waarvan álle online dienstverleners verplicht zijn om risico’s voor kinderen in kaart te brengen en te beperken. Daarmee heeft de verordening dus een preventieve insteek. Daarnaast zijn de dienstverleners verplicht om gevallen van kindermisbruik te melden aan het Europees Centrum. Tevens zou het door het voorstel mogelijk zijn om met behulp van detectietechnologie beelden van kindermisbruik op te sporen.

Bezwaren

Hoewel het kabinet voorstander is van een Europese aanpak en het belang van wetgeving op dit gebied onderstreept, heeft Nederland bezwaren geuit tegen de voorgestelde verordening. Een belangrijk bezwaar ziet op het recht op privacy. De organisaties die het kabinet oproepen om het voorstel te steunen, benadrukken in hun brief dat er geen algemene toezichtverplichting wordt opgelegd. Het gaat om een toegespitste toezichtverplichting op basis van specifieke, door risico bepaalde gevallen. Daarnaast kan de detectietechnologie slechts worden ingezet als het verzoek daartoe een gedegen toets doorstaat. In de brief wordt onderstreept dat het beschermen van kinderen én privacy samen kunnen gaan.

Hoe nu verder?

Op dit moment wordt in Brussel onderhandeld over de desbetreffende wetgeving. In deze weken bepaalt Nederland haar standpunt ten aanzien van de verordening. In een brief van 8 mei 2023 erkent minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid dat bij het bestrijden en voorkomen van kindermisbruik de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer dient te worden beschermd, en dat deze grondrechten met elkaar kunnen botsen. Desalniettemin benadrukt de minister dat de absolute noodzaak bestaat online kindermisbruik te voorkomen. Volgens de minister mag het niet zo zijn dat Nederland de verordening afwijst zonder een actieve bijdrage te hebben geleverd aan de verbetering ervan. De minister zegt toe zich maximaal in te zetten om verspreiding van het verwerpelijke materiaal te stoppen en daarbij het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer niet uit het oog te verliezen.

Meer informatie:

• Europese verordening: tot vaststelling van regels ter voorkoming en bestrijding van seksueel misbruik van kinderen
• Beoordeling Verordening voorkoming bestrijding seksueel kindermisbruik: werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
• Brief Kinderrechtenorganisaties aan minister Bruins Slot, minister Yeşilgöz-Zegerius, staatssecretaris Van Huffelen, en betrokken Kamercommissie 
• Brief minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid (8 mei 2023)