Beleid over onderwijs of jeugdzorg bepalen niet alleen de gezondheid, ontwikkeling en toekomst van kinderen. Ook besluiten over wonen, klimaat, bestaanszekerheid, mobiliteit en digitalisering hebben grote invloed op hun leven. Daarom pleitten een internationale commissie van de WHO, UNICEF en The Lancet in 2020 voor een fundamentele omslag: kinderen moeten centraal staan in álle beleid. Een nieuw artikel in The Lancet blikt terug op wat er sindsdien is bereikt en welke lessen daaruit zijn te trekken.
Kinderen verdienen een plek aan de beleidstafel
Volgens de auteurs is het belangrijker dan ooit om kinderen structureel mee te nemen in beleidsvorming. De rechten en perspectieven van kinderen en toekomstige generaties worden nog te vaak onvoldoende meegenomen bij besluiten die hun leven beïnvloeden.
Kinderen moeten daarbij niet alleen worden beschermd, maar ook actief kunnen meepraten over besluiten die hen raken. Dat sluit aan bij het VN-Kinderrechtenverdrag. Artikel 3 bepaalt dat het belang van het kind een eerste overweging moet zijn bij maatregelen die kinderen raken. Daarnaast hebben kinderen volgens artikel 12 het recht om hun mening te geven over zaken die hen aangaan.
Wat kunnen we leren van vijf jaar internationale samenwerking?
In het artikel delen onderzoekers, overheden, maatschappelijke organisaties en jongeren lessen uit de internationale samenwerking binnen Children in All Policies 2030. Een belangrijke conclusie is dat kinderrechten niet alleen thuishoren in beleid dat zich direct op kinderen richt. Ook binnen andere beleidsterreinen moeten de gevolgen voor kinderen en hun rechten vanaf het begin worden meegewogen.
De auteurs benadrukken onder meer het belang van politiek leiderschap, samenwerking tussen verschillende beleidsterreinen en overheidslagen, betekenisvolle participatie van kinderen en jongeren en het gezamenlijk delen van kennis en ervaringen. Ook is het belangrijk om politieke kansen te benutten, coalities op te bouwen en verschillende sectoren met elkaar te verbinden. Alleen door op verschillende niveaus samen te werken, bereiken we duurzame verbeteringen voor kinderen.
Een belangrijke opdracht voor Nederland
De boodschap van het artikel is ook voor Nederland relevant. Besluiten over bijvoorbeeld wonen, klimaat, bestaanszekerheid, onderwijs, digitalisering en mobiliteit kunnen grote gevolgen hebben voor kinderen. Toch worden de gevolgen van nieuw beleid en nieuwe wetgeving voor kinderen in de praktijk nog niet altijd systematisch in kaart gebracht.
Eind 2024 lanceerde de Kinderombudsman de Kinderrechtentoets. Met deze toets kunnen beleidsmakers in kaart brengen welke gevolgen nieuw beleid en nieuwe wetgeving hebben voor kinderrechten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de belangen van kinderen en wordt met kinderen zelf gesproken. Ook helpt de toets om verschillende belangen tegen elkaar af te wegen en gemaakte keuzes te onderbouwen.
Het Kinderrechtencollectief verwelkomt de Kinderrechtentoets als een belangrijke stap om het VN-Kinderrechtenverdrag beter in de praktijk te brengen. De toets kan helpen om de gevolgen van beleid voor kinderen beter in beeld te brengen en kinderen zelf een stem te geven in besluiten die hen raken. Het Kinderrechtencollectief vindt het belangrijk dat de toets een vaste plek krijgt in het beleidsproces en pleit daarom voor een verplichte kinderrechtentoets, opgenomen in het Beleidskompas.
Kinderen zijn inwoners van vandaag
Het nieuwe artikel in The Lancet laat zien dat er wereldwijd steeds meer aandacht is voor het meenemen van kinderen en hun rechten in beleid. Tegelijkertijd is er nog veel werk te doen. Kinderrechten horen niet alleen thuis in beleid dat specifiek op kinderen is gericht. Ook besluiten over bijvoorbeeld wonen, klimaat, bestaanszekerheid, digitalisering en mobiliteit raken het leven van kinderen. Kinderen zijn inwoners van vandaag en hebben recht op beleid dat rekening houdt met hun gezondheid, ontwikkeling, welzijn en toekomst.
