Het VN-Kinderrechtencomité uit regelmatig haar bezorgdheid over de rechten en het welzijn van kinderen en families die op straat leven. Maar in het VN-Kinderrechtenverdrag was nog geen directe verwijzing naar deze groep kinderen. Daar is nu verandering in gekomen, want in juni heeft het Kinderrechtencomité het General Comment No. 21 (2017) on Children in Street Situations uitgebracht. Het Kinderrechtencollectief verwelkomt deze aanvulling. Hiermee krijgen straatkinderen een sterkere rechtspositie en kunnen zij hun rechten beter claimen.

Gebrek aan data over straatkinderen

Kinderen die op straat leven, vallen vaak buiten de officiële statistieken. Daardoor vallen zij buiten de boot als het gaat om internationaal kinderrechtenbeleid. De nieuwe General Comment (nr. 21) onderstreept de alarmerende afwezigheid van data. Gegevens over straatkinderen worden niet systematisch verzameld en schattingen fluctueren sterk. Dit leidt tot onontwikkelde beleidsmaatregelen en tot ad hoc interventies die tijdelijk of op korte termijn gericht zijn.

Kinderhuizen als laatste uitweg

Het General Comment behandelt een breed scala aan problemen met betrekking tot de rechten van straatkinderen. Ook benadrukt het General Comment het belang van gezinshereniging, een reeks alternatieve zorgopties en adoptie. Regeringen hebben de plicht ervoor te zorgen dat kinderen niet gedwongen op de straat moeten (over)leven. Hierbij moeten zij de gevestigde VN-Richtlijn voor alternatieve zorg voor kinderen respecteren. Deze richtlijn stelt dat institutionalisering een laatste maatregel is en voor de kortst mogelijke duur. Vrijheidsbeperking in detentie of gesloten centra mag bij de aanpak van straatkinderen niet gezien worden als “een vorm van bescherming”.

Gezinnen bij elkaar houden

Er zijn veel straatkinderen die nog contact hebben met hun ouders of andere familiebanden onderhouden. Daarom stelt het General Comment dat kinderen en familie niet gescheiden mogen zijn alleen om het feit dat zij op straat leven. Het Comité benadrukt dat “financiële en materiële armoede (…) nooit de enige rechtvaardiging mag zijn voor verwijdering van een kind uit de ouderlijke zorg, maar gezien moet worden als een signaal voor de noodzaak van steun aan de familie”. Staten kunnen tijdelijke zorgopties inzetten voor kinderen van wie de ouders migreren voor seizoenswerk. Ook mogen zij straatkinderen die een kind krijgen niet scheiden van hun kind.

Het is van groot belang in te zetten op preventie van armoede. Dit voorkomt mogelijke scheiding van kinderen van hun ouders. Ook moeten familieherenigingprogramma’s worden ontwikkeld voor straatkinderen. Regeringen zijn verplicht om ouders en verzorgers passende bijstand te verlenen bij de opvoeding van hun kinderen. Verder bepaalt het General Comment dat regeringen moeten investeren in familieondersteuningsprogramma’s, educatie over kinderrechten en positieve opvoeding. Het General Comment benadrukt dat regeringen de druk op kwetsbare families moeten verlichten door oorzaken van armoede en inkomensongelijkheid aan te pakken.